Interwencja w sprawie przemocy domowej nie musi oznaczać wyprowadzki osoby krzywdzonej. Policja może nakazać opuszczenie mieszkania osobie stwarzającej zagrożenie, a także zabronić jej kontaktu i zbliżania się do pokrzywdzonego. Pomoc jest dostępna również wtedy, gdy nie ma widocznych obrażeń, a przemoc polega na zastraszaniu, poniżaniu lub odbieraniu samodzielności.
Jeśli zagrożone jest życie lub zdrowie, należy dzwonić pod 112. Zgłoszenia może dokonać zarówno osoba doświadczająca przemocy, jak i ktoś, kto słyszy wołanie o ratunek, odgłosy agresji albo zauważa inne niepokojące sygnały. Zawiadomienie można też złożyć w jednostce Policji lub prokuraturze.
Nie trzeba wcześniej gromadzić dokumentacji ani samodzielnie rozstrzygać, jaki przepis został naruszony. Ustalenie przebiegu zdarzeń i ich ocena prawna należą do odpowiednich organów. Dla świadka — sąsiada, krewnego, znajomego, nauczyciela czy współpracownika — podstawą reakcji może być uzasadniona obawa o bezpieczeństwo drugiej osoby.
Co może zrobić policja, by oddzielić sprawcę od osoby krzywdzonej
Jeżeli przemoc powoduje zagrożenie życia lub zdrowia, policjant ma możliwość wydania nakazu opuszczenia wspólnie zajmowanego lokalu i jego najbliższego otoczenia. Może również zakazać osobie stosującej przemoc zbliżania się do tych miejsc. Takie rozwiązanie pozwala zapewnić ochronę bez przenoszenia na osobę pokrzywdzoną ciężaru szukania innego mieszkania.
Dostępne środki obejmują ponadto zakaz kontaktu oraz zbliżania się do osoby krzywdzonej na wskazaną odległość. Ochrona może dotyczyć także miejsc związanych z jej codziennymi zajęciami: szkoły, innej placówki oświatowej, zakładu pracy czy obiektu sportowego, do których sprawca może otrzymać zakaz wstępu.
Policyjne nakazy i zakazy działają od razu, zasadniczo przez 14 dni. Sąd może przedłużyć ochronę poprzez udzielenie zabezpieczenia. Nie trzeba więc czekać na prawomocne zakończenie postępowania karnego, aby zastosować środki służące bezpieczeństwu.
Kontrola, izolowanie i odbieranie pieniędzy też są sygnałem alarmowym
Przemocy nie można sprowadzać do uderzeń. Oprócz bicia, popychania czy szarpania może ona polegać na grożeniu, upokarzaniu, wyśmiewaniu i wywoływaniu strachu. Sygnałem ostrzegawczym jest również sprawdzanie telefonu, odcinanie od rodziny i znajomych, zabieranie pieniędzy lub uniemożliwianie podjęcia zatrudnienia. Takie zachowania mogą ograniczać niezależność i utrudniać dotarcie do pomocy.
Krzywdzenie może mieć charakter seksualny lub ekonomiczny. W przypadku osoby zależnej od cudzej opieki może przybrać postać zaniedbywania jej potrzeb. Szczególnej uwagi wymagają dzieci, osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz niesamodzielne — samodzielne zgłoszenie sytuacji bywa dla nich trudniejsze.
Wspólny adres nie jest warunkiem objęcia ochroną. Dotyczy ona również osób mieszkających oddzielnie, jeżeli ze sprawcą łączy je obecnie lub łączyła wcześniej trwała relacja uczuciowa bądź fizyczna. Samo rozstanie lub opuszczenie wspólnego domu nie oznacza zatem utraty możliwości uzyskania wsparcia.
Jak przygotować zgłoszenie i uzyskać bezpłatne wsparcie
Jeżeli nie zwiększa to niebezpieczeństwa, warto zabezpieczyć materiały pokazujące przebieg zdarzeń: wiadomości, nagrania, fotografie obrażeń i dokumentację leczenia. Pomocne mogą być także notatki z datami oraz opisem tego, co się wydarzyło. Gromadzenie takich informacji nie powinno jednak odbywać się kosztem bezpieczeństwa.
Brak zdjęć, nagrań czy zaświadczenia lekarskiego nie jest powodem, by odkładać zgłoszenie. Pomoc nie jest zarezerwowana dla osób, które potrafią samodzielnie udokumentować każde zdarzenie. Również świadek nie musi przeprowadzać własnego dochodzenia przed przekazaniem informacji służbom.
Osobom pokrzywdzonym przysługuje bezpłatne poradnictwo prawne, psychologiczne, medyczne i socjalne. Dostępna jest także interwencja kryzysowa, a gdy pozostawanie w dotychczasowym miejscu jest niebezpieczne — schronienie w specjalistycznym ośrodku wsparcia. Są to formy pomocy odpowiadające na różne potrzeby: od zabezpieczenia najbliższych godzin po zaplanowanie dalszych działań.
„Niebieska Karta” uruchamia współpracę instytucji
Przy uzasadnionym podejrzeniu przemocy można rozpocząć procedurę „Niebieskiej Karty”. Nie wymaga to zgody osoby doznającej krzywdy. Uprawnienie do jej wszczęcia mają przedstawiciele określonych instytucji, między innymi policjanci, pracownicy socjalni, nauczyciele oraz przedstawiciele ochrony zdrowia.
Procedura służy rozpoznaniu sytuacji i zorganizowaniu pomocy dopasowanej do konkretnych potrzeb. Współdziałają w niej między innymi służby policyjne, pomoc społeczna, placówki oświatowe i ochrona zdrowia. Ich przedstawiciele opracowują indywidualny plan wsparcia oraz podejmują działania mające zwiększyć bezpieczeństwo osoby krzywdzonej.
Nie jest to zamiennik postępowania karnego. „Niebieska Karta” i czynności związane z podejrzeniem przestępstwa mogą być prowadzone jednocześnie. Pierwsza organizuje współpracę pomocową, natomiast postępowanie karne służy wyjaśnieniu czynu i rozstrzygnięciu odpowiedzialności sprawcy.
Jakie kary przewidziano za znęcanie się
W sprawach przemocy domowej zastosowanie może mieć art. 207 Kodeksu karnego, dotyczący znęcania się psychicznego lub fizycznego, między innymi nad osobą najbliższą albo zależną od sprawcy. Podstawowy wymiar kary wynosi od trzech miesięcy do pięciu lat więzienia.
Za znęcanie się nad osobą nieporadną z powodu wieku, kondycji psychicznej lub fizycznej przewidziano od sześciu miesięcy do ośmiu lat pozbawienia wolności. Szczególne okrucieństwo podnosi zagrożenie karą do przedziału od roku do dziesięciu lat. Jeśli następstwem znęcania jest podjęcie przez osobę pokrzywdzoną próby samobójczej, kara wynosi od dwóch do piętnastu lat.
Kwalifikacja prawna zależy od ustalonych okoliczności. W grę mogą wchodzić również przestępstwa gróźb karalnych, naruszenia nietykalności lub uszkodzenia zdrowia. Problemy finansowe, napięcia rodzinne czy silne emocje nie stanowią usprawiedliwienia dla przemocy. Reakcja otoczenia i kontakt z pomocą mogą przerwać sytuację, z której osobie krzywdzonej trudno wydostać się samodzielnie.
Źródło: Komenda Miejska Policji w Szczecinie – Portal polskiej Policji
